Wat is het verschil tussen
stakeholdermanagement en SOM?
stakeholdermanagement en
Strategisch Omgevingsmanagement?
Wat is het verschil tussen
Veel organisaties gebruiken de termen stakeholdermanagement en omgevingsmanagement door elkaar. Toch zit er een belangrijk verschil tussen beide begrippen. Waar stakeholdermanagement zich vooral richt op het begrijpen en managen van relaties met belanghebbenden, gaat Strategisch Omgevingsmanagement (SOM) een stap verder. Het richt zich op het begrijpen van belangen en het creëren van oplossingen die waarde toevoegen voor alle betrokken partijen.
Juist in complexe opgaven, zoals gebiedsontwikkelingen, energietransities, infrastructuurprojecten en maatschappelijke vraagstukken, maakt dit verschil het onderscheid tussen draagvlak organiseren en daadwerkelijk consensus bereiken.
Stakeholdermanagement: inzicht krijgen in stakeholders
Stakeholdermanagement is het proces waarbij stakeholders worden geïdentificeerd, geanalyseerd en betrokken bij een project, opgave of organisatie.
Een stakeholder is iedere persoon, organisatie of groep die invloed heeft op een opgave of erdoor wordt beïnvloed. Denk aan bewoners, ondernemers, overheden, belangenorganisaties, maatschappelijke instellingen en interne projectteams.
Het doel van stakeholdermanagement is om inzicht te krijgen in:
-
wie de stakeholders zijn;
-
welke belangen zij hebben;
-
hoeveel invloed zij kunnen uitoefenen;
-
welke verwachtingen, zorgen of kansen zij zien.
Door deze informatie systematisch te verzamelen ontstaat overzicht. Organisaties kunnen hierdoor beter communiceren, risico’s eerder herkennen en relaties onderhouden. Stakeholdermanagement vormt daarmee een belangrijke basis voor succesvol omgevingsmanagement.
Dialog:
jouw platform
voor omgevings management
Dialog helpt je om het hele omgevingsproces te organiseren in één overzichtelijk systeem. Van planfase tot uitvoering. Met modules voor participatie, communicatie, stakeholdermanagement, vergunningen en conditionering werk je professioneel samen met je team en de omgeving.
De beperking van traditioneel stakeholdermanagement
Hoewel stakeholdermanagement veel inzicht biedt, richt het zich vaak vooral op de stakeholder zelf.
Organisaties en projectteams maken stakeholderanalyses, stakeholdermatrices en communicatieplannen.
Zij weten wie belangrijk is en wie aandacht vraagt. Toch blijkt in de praktijk dat dit niet altijd voldoende is.
Waarom? Omdat mensen niet handelen vanuit hun positie, maar vanuit hun belangen.
Twee bewoners kunnen bijvoorbeeld dezelfde wens uitspreken: minder verkeer in hun straat. De ene bewoner maakt zich zorgen over verkeersveiligheid voor zijn kinderen. De andere bewoner ervaart geluidsoverlast en verminderde leefbaarheid.
Het standpunt lijkt hetzelfde. Het belang erachter is verschillend.
Wanneer alleen naar standpunten wordt gekeken, ontstaat vaak discussie. Wanneer belangen zichtbaar worden, ontstaat ruimte voor oplossingen.
Daar begint Strategisch Omgevingsmanagement.
Strategisch Omgevingsmanagement: van stakeholders naar belangen
Strategisch Omgevingsmanagement, ontwikkeld door WesselinkVanZijst, is gebaseerd op de principes van Mutual Gains.
Binnen SOM staat niet de stakeholder centraal, maar het belang achter de stakeholder.
De kernvraag verandert daardoor van:
“Wie moeten we managen?”
naar:
“Welke belangen spelen er en hoe kunnen we deze verbinden?”
SOM richt zich op het creëren van gezamenlijke waarde. Niet door belangen weg te onderhandelen, maar door ze eerst volledig te begrijpen.
Hierdoor ontstaat een fundamenteel andere benadering van samenwerking.
Het Mutual Gains-principe
Mutual Gains is een internationaal erkende methode voor onderhandelen en samenwerken in complexe situaties.
De methode gaat uit van vier belangrijke principes:
1. Scheid mensen van het probleem
Conflicten ontstaan vaak doordat personen en belangen met elkaar worden verward. Door belangen centraal te stellen ontstaat meer ruimte voor samenwerking.
2. Focus op belangen, niet op standpunten
Een standpunt vertelt wat iemand wil. Een belang vertelt waarom iemand dat wil. Juist dat ‘waarom’ biedt mogelijkheden voor creatieve oplossingen.
3. Creëer opties voor wederzijdse winst
In plaats van te zoeken naar compromissen wordt gezocht naar oplossingen die meerdere belangen tegelijkertijd dienen.
4. Werk vanuit objectieve criteria
Besluiten worden gebaseerd op feiten, onderzoeken, wetgeving en gezamenlijke uitgangspunten in plaats van op macht of emotie. Deze principes vormen het fundament van Strategisch Omgevingsmanagement.
Het verschil in de praktijk
Stel dat een gemeente een nieuwe wijk wil ontwikkelen.
Vanuit stakeholdermanagement wordt gekeken naar:
-
welke stakeholders betrokken zijn;
-
welke invloed zij hebben;
-
welke communicatie nodig is;
-
welke risico’s aanwezig zijn.
Vanuit Strategisch Omgevingsmanagement wordt daarnaast gekeken naar:
-
welke belangen achter de standpunten liggen;
-
waar belangen elkaar raken;
-
welke gezamenlijke kansen bestaan;
-
welke oplossingen meerdere belangen tegelijk kunnen dienen.
Waar stakeholdermanagement vooral inzicht creëert, richt SOM zich op het verbinden van belangen en het bouwen van consensus.
Van draagvlak naar consensus
Een veelgehoord doel binnen projecten is het creëren van draagvlak. Maar draagvlak betekent vaak dat mensen bereid zijn een besluit te accepteren. Consensus gaat een stap verder.
Consensus betekent dat betrokken partijen begrijpen waarom keuzes worden gemaakt en dat hun belangen serieus zijn meegewogen in de uiteindelijke oplossing. Dat betekent niet dat iedereen zijn zin krijgt. Het betekent wel dat mensen zich herkennen in het proces en begrijpen waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt. Juist daardoor ontstaat vertrouwen.
Stakeholdermanagement én Strategisch Omgevingsmanagement
Het verschil tussen stakeholdermanagement en Strategisch Omgevingsmanagement is niet dat het één beter is dan het ander. Sterker nog: goed stakeholdermanagement is een voorwaarde voor succesvol Strategisch Omgevingsmanagement.
Stakeholdermanagement helpt organisaties begrijpen wie betrokken zijn. Strategisch Omgevingsmanagement helpt organisaties begrijpen waarom zij betrokken zijn.
Door stakeholders vroegtijdig te betrekken kunnen belangen beter worden afgewogen en kunnen betere keuzes worden gemaakt. Een stakeholder is daarin leuk, maar het belang is essentieel.
Waarom wordt SOM steeds belangrijker?
Maatschappelijke opgaven worden steeds complexer.
Er zijn meer stakeholders betrokken, belangen zijn vaker tegengesteld en de maatschappelijke verwachtingen nemen toe. Daarnaast vraagt de Omgevingswet om vroegtijdige en goede participatie en transparante besluitvorming.
In deze context is het niet langer voldoende om alleen stakeholders in kaart te brengen.
Organisaties moeten begrijpen:
-
welke belangen spelen;
-
welke relaties invloed hebben op elkaar;
-
waar potentiële conflicten ontstaan;
-
waar gezamenlijke kansen liggen.
Strategisch Omgevingsmanagement biedt hiervoor een bewezen methodiek.
Meer weten?
Plan een 20-minuten gesprek met Rutger
Benieuwd hoe je jouw omgevingsmanagement kan optimaliseren met Dialog? Plan vrijblijvend een gesprek en demo in met Rutger den Hartog, managing partner van Dialog en expert in strategisch omgevingsmanagement. Hij denkt graag met je mee over een slimme aanpak die past bij jouw organisatie, of je nu werkt bij een gemeente, een aannemer of een overheidsinstantie.
Ervaar Dialog in actie
Ontdek hoe het platform jouw doelstellingen kan realiseren
Leer meer over onze prijzen
Krijg advies bij het kiezen van het juiste plan voor jouw project.
Wil je liever per mail contact met Rutger?
Nieuw met Dialog?
Bronnen
Steun
Hulp nodig?
Dialog
Bargelaan 200
2333 CW Leiden
The Netherlands
2023 Alle rechten voorbehouden | Privacy statement | Algemene voorwaarden