Iedere omgeving is anders. Daarom bestaat er geen standaard SOM-analyse. Om de methodiek inzichtelijk te maken, hebben we hieronder een fictief voorbeeld uitgewerkt.

Goed om te weten: de genoemde stakeholders, belangen, issues en strategieën zijn aannames en bewust algemeen gehouden. Ze zijn uitsluitend bedoeld om te laten zien hoe een SOM-analyse wordt opgebouwd en toegepast in de praktijk.

​

Stap 1 - Wat is de opgave? 

Nederland staat voor een grote maatschappelijke uitdaging. De vraag naar elektriciteit groeit sneller dan de capaciteit van het bestaande elektriciteitsnet. 

Daardoor ontstaan knelpunten voor: 

• woningbouw; 

• economische ontwikkeling; 

• verduurzaming van bedrijven; 

• energietransitie; 

• elektrificatie van mobiliteit. 

​

Om deze ontwikkelingen mogelijk te maken moet het elektriciteitsnet worden uitgebreid door middel van: 

• nieuwe hoogspanningsverbindingen; 

• transformatorstations; 

• kabeltracés; 

• energiehubs; 

• slimme netoplossingen. 

 

Stap 2 - Wat is het doel van omgevingsmanagement? 

Het doel van omgevingsmanagement is niet alleen het realiseren van de benodigde netuitbreiding, maar vooral het creëren van voldoende begrip, vertrouwen en samenwerking om tijdige besluitvorming en uitvoering mogelijk temaken. 

​

Concreet betekent dit: 

• belangen vroegtijdig identificeren; 

• maatschappelijke weerstand verminderen; 

• kansen voor samenwerking benutten; 

• bestuurlijke besluitvorming ondersteunen; 

• juridische procedures voorkomen of beperken; 

• komen tot breed gedragen oplossingen. 

 

Stap 3 - Welke issues identificeer je? 

Vanuit de opgave ontstaan verschillende maatschappelijke issues. 

​

Issue 1: Nieuwe hoogspanningsverbindingen 

Nieuwe verbindingen zijn noodzakelijk om capaciteit toe te voegen. 

​

Issue 2: Ruimtebeslag van transformatorstations 

Nieuwe stations vragen schaarse ruimte. 

​

Issue 3: Doorlooptijden van vergunningprocedures 

Vergunningen en bezwaarprocedures zorgen voor vertraging. 

​

Issue 4: Aantasting van natuurgebieden 

Nieuwe infrastructuur raakt natuurwaarden. 

​

Issue 5: Capaciteitstekort voor woningbouw 

Woningbouwprojecten kunnen niet worden aangesloten. 

​

Issue 6: Capaciteitstekort voor bedrijven 

Bedrijven kunnen niet uitbreiden of verduurzamen. 

​

Issue 7: Verandering van landschap 

Nieuwe energie-infrastructuur beïnvloedt het landschap. 

​

Issue 8: Verdeling van schaarse netcapaciteit 

Niet iedereen kan tegelijkertijd worden aangesloten. 

 

Stap 4 - Welke belangen worden geraakt? 

Issue 1 - Nieuwe hoogspanningsverbindingen 

Belangen 

• Betrouwbare energievoorziening 

• Leefbaarheid 

• Gezondheid 

• Landschapskwaliteit 

​

Waarom? 

De samenleving heeft voldoende elektriciteit nodig, terwijl omwonenden hun woonkwaliteit willen behouden. 

 

Issue 2 - Transformatorstations 

Belangen 

• Ruimtelijke kwaliteit 

• Woningbouw 

• Economische ontwikkeling 

​

Waarom? 

De beschikbare ruimte moet worden verdeeld over verschillende maatschappelijke functies. 

 

Issue 3 - Vergunningprocedures 

Belangen 

• Zorgvuldige besluitvorming 

• Rechtsbescherming 

• Snelheid van uitvoering 

​

Waarom? 

Overheden willen zorgvuldig handelen terwijl de energietransitie snelheid vraagt. 

 

Issue 4 - Natuurgebieden 

Belangen 

• Biodiversiteit 

• Klimaatdoelen 

• Ruimtelijke ontwikkeling 

​

Waarom? 

Bescherming van natuur kan botsen met de behoefte aan nieuwe energie-infrastructuur. 

 

Issue 5 - Woningbouw 

Belangen 

• Beschikbaarheid woningen 

• Betaalbaarheid 

• Economische groei 

Waarom? 

Zonder netcapaciteit kunnen woningen niet worden gebouwd of aangesloten. 

 

Issue 6 - Bedrijvencapaciteit 

Belangen 

• Concurrentiekracht 

• Werkgelegenheid 

• Verduurzaming 

​

Waarom? 

Bedrijven hebben elektriciteit nodig om te groeien en te verduurzamen. 

 

Issue 7 - Landschap 

Belangen 

• Ruimtelijke kwaliteit 

• Cultuurhistorie 

• Recreatie 

​

Waarom? 

Infrastructuur kan de beleving van een gebied veranderen. 

 

Issue 8 - Verdeling capaciteit 

Belangen 

• Gelijke behandeling 

• Economische ontwikkeling 

• Maatschappelijke prioriteiten 

​

Waarom? 

Schaarste vraagt keuzes over wie eerst toegang krijgt tot capaciteit. 

 

Stap 5 - Welke stakeholders horen daarbij? 

​

​