Wat is een
Krachtenveldanalyse?
Krijg inzicht met een
krachtenveldanalyse
Een krachtveldanalyse is een hulpmiddel om inzichtelijk te maken welke krachten een verandering, project of beleidsopgave ondersteunen en welke krachten deze juist tegenwerken. De methode is oorspronkelijk ontwikkeld door Kurt Lewin en wordt veel gebruikt binnen veranderkunde, beleidsontwikkeling en omgevingsmanagement.
De centrale vraag is:
Welke partijen, belangen, ontwikkelingen en omstandigheden helpen of hinderen het bereiken van onze doelstelling?
Een krachtveldanalyse kijkt niet alleen naar stakeholders, maar ook naar de krachten die zij vertegenwoordigen.
Bijvoorbeeld bij een windpark:
Remmende krachten (tegenwerken)
-
Landschappelijke impact
-
Geluidsoverlast
-
Juridische procedures
-
Netcongestie
-
Actiegroepen
Drijvende krachten (vooruit helpen)
-
Klimaatdoelen
-
Energiezekerheid
-
Politieke steun
-
Subsidies
-
Draagvlak bij een deel van de omgeving
Hoe verschilt dit van een stakeholderanalyse?
Stakeholderanalyse
Wie is betrokken?
Focus op stakeholders
Belangen centraal
Wie moeten we betrekken?
Een stakeholderanalyse zegt:
De natuurorganisatie is betrokken.
Krachtveldanalyse
Welke krachten spelen?
Focus op invloed
Veranderdynamiek centraal
Wat helpt of belemmert succes?
Een krachtveldanalyse zegt:
De natuurorganisatie vertegenwoordigt een remmende kracht vanwege zorgen over biodiversiteit.
Hoe verschilt dit
van SOM?
Binnen SOM kan een krachtveldanalyse niet als aparte analyse gezien, maar als verdieping op:
-
omgevingsanalyse;
-
stakeholderanalyse;
-
belangenanalyse;
-
issueanalyse.
Wanneer gebruik je een krachtveldanalyse?
Mutual Gains is een internationaal erkende methode voor onderhandelen en samenwerken in complexe situaties.
De methode gaat uit van vier belangrijke principes:
1. Aan het begin van een project
Om snel inzicht te krijgen in:
-
kansen;
-
weerstand;
-
versnellers;
-
risico's.
2. Bij bestuurlijk gevoelige opgaven
Bijvoorbeeld:
-
woningbouw;
-
energietransitie;
-
stikstof;
-
netcongestie;
-
defensie-uitbreidingen.
3. Wanneer een project vastloopt
Een krachtveldanalyse laat zien:
-
welke krachten blokkeren;
-
welke krachten versterkt kunnen worden;
-
waar coalities mogelijk zijn.
Voorbeeld: Netcongestie
Doel:
Nieuwe hoogspanningsverbinding realiseren.
Drijvende krachten:
Kracht
Klimaatdoelen
Woningbouw
Bedrijvengroei
Politieke urgentie
Waarom?
Energietransitie vraagt uitbreiding net
Nieuwe woningen hebben capaciteit nodig
Economische ontwikkeling
Kabinetsdoelen
Remmende krachten
Kracht
Ruimtegebrek
Natuurwetgeving
Bewonersweerstand
Procedures
Waarom?
Weinig geschikte locaties
Vergunningrisico's
Zorgen over leefomgeving
Lange doorlooptijden
Hoe helpt dit een omgevingsmanager?
Een goede krachtveldanalyse helpt om:
✅ prioriteiten te bepalen
✅ risico's vroegtijdig te herkennen
✅ coalities te bouwen
✅ weerstand beter te begrijpen
✅ strategieën te ontwikkelen
✅ kansen voor Mutual Gains te vinden
De SOM versie van een krachtveldanalyse
Vanuit WesselinkVanZijst kun je de analyse uitbreiden met één extra vraag:
Daardoor wordt een krachtveldanalyse niet alleen een overzicht van voor- en tegenstanders, maar een instrument om te begrijpen waarom krachten ontstaan en hoe je belangen kunt verbinden om het krachtenveld te veranderen. En dat laatste sluit naadloos aan op de Mutual Gains-filosofie van SOM.
Meer weten?
Plan een 20-minuten gesprek met Rutger
Benieuwd hoe je jouw omgevingsmanagement kan optimaliseren met Dialog? Plan vrijblijvend een gesprek en demo in met Rutger den Hartog, managing partner van Dialog en expert in strategisch omgevingsmanagement. Hij denkt graag met je mee over een slimme aanpak die past bij jouw organisatie, of je nu werkt bij een gemeente, een aannemer of een overheidsinstantie.
Ervaar Dialog in actie
Ontdek hoe het platform jouw doelstellingen kan realiseren
Leer meer over onze prijzen
Krijg advies bij het kiezen van het juiste plan voor jouw project.
Wil je liever per mail contact met Rutger?
Nieuw met Dialog?
Bronnen
Steun
Hulp nodig?
Dialog
Bargelaan 200
2333 CW Leiden
The Netherlands
2023 Alle rechten voorbehouden | Privacy statement | Algemene voorwaarden